Smokkel
bern
Amsterdam-Fryslân

Het is nacht, en koud… In de verte klinkt de stem van mijn moeder; ik kom je halen! Aan de hand van een vreemde vrouw loop ik naar de tram, de tram naar Centraal Station.

Amsterdam 1943
Met een gedrogeerd kind op de arm wil studente Iet aan boord stappen van de Jan Nieveen om naar Lemmer te varen. De altijd behulpzame schipper blijft staan en zoekt haar blik. Iet weet dat het mis is. De keus is van levensbelang: ze bedenkt zich geen moment, draait zich om en loopt naar Centraal. Daar staat de trein naar Friesland! Bijna dagelijks controles! Met het kind nog steeds op haar arm stapt ze in en begint de reis naar wat een leven in vrijheid moet zijn.

Het is allemaal zo lang geleden, dat ik mij soms afvraag of het wel van mij was. Maar van wie anders was het dan? Nu is het net een film, waarin ik mijzelf zie spelen.

Over de voorstelling

Smokkelbern is geïnspireerd op het levensverhaal van Lea Tropp. Als klein meisje wordt ze in 1943 van Amsterdam naar Fryslân gesmokkeld. Pas vijftig jaar later komt aan het licht hoe traumatisch de gebeurtenissen toen voor haar zijn geweest.

Het huwelijksfeest van Lea’s nichtje Hila is een keerpunt in de tijd. Hila trouwt in 1994 met een joodse man uit Israël en als Hila en haar verse echtgenoot de volgende dag alweer terug moeten, raakt Lea in paniek. Het naderende vertrek van haar naasten lijkt ondraaglijk. Als de familie dan toch vertrokken is, zinkt ze weg in een diepe depressie. Langzaam komt ze erachter dat ze overspoeld is door verdriet van vijftig jaar geleden. Alles is terug te voeren op die ene gebeurtenis in de winter van 1943. Op die donkere avond, toen haar moeder haar meegaf aan de studente. Het afscheid van haar moeder heeft haar leven voor altijd getekend. Om dat verdriet een plek te kunnen geven, moet ze de confrontatie met zichzelf aan. Er zit niets anders op dan de reis van 1943 naar het Friese dorpje Abbega opnieuw te maken.

Het verhaal van Lea vertoont veel gelijkenis met de verhalen van de andere 210 Joodse kinderen, waarin velen na de oorlog als wees en ontheemde een lange en soms hartverscheurende zoektocht door maakten, op zoek naar identiteit en fundament.

Smokkelbern is een muziektheatervoorstelling die het publiek meeneemt langs de belangrijkste locaties van de smokkelroute. Onderweg reconstrueren belangrijke personages uit deze oorlogsgeschiedenis samen met Lea haar verhaal. Zoals de medicijnstudente Iet van Dijk, die bijna 150 kinderen naar Friesland bracht, dominee Willem Mesdag, spil in de Friese onderduikwereld en de onderduikfamilie uit Abbega.

Maar Smokkelbern is veel meer dan een reconstructie van een oorlogsgeschiedenis. Het vertelt ook het verhaal van een vrouw die pas vijftig jaar na de oorlog toekomt aan het verwerken van haar oorlogstrauma. En daarmee het verhaal van heel veel mensen, die de oorlog nog altijd met zich meedragen, vaak een leven lang.

Smokkelbern

Lea Tropp werd als klein meisje van Amsterdam naar Fryslân gesmokkeld. Vijftig jaar later wordt duidelijk hoe traumatisch die gebeurtenis voor haar is geweest. De voorstelling Smokkelbern vertelt het verhaal van Lea.

Klik hier om tickets te bestellen